DAĞLIK BİR ALANIN KIRSAL KALKINMASINDA ARICILIĞIN ÖNEMİ

İrlanda Apimondia   21- 26 Ağustos 2005

Ali Nihat GÖKYİGİT, Ahmet İNCİ

Türkiye'de Arıcılık :
Türkiye'de 4.5 milyon koloni, 38000 arıcı var. 65.000 ton bal üretiliyor. Kişi başına bal tüketimi bir kg. civarında. Yıllık bal ihracatı 5.000-7.000 ton. Koloni başına verim 17 kg. Kolonilerin %90'ı çerçeveli, % 10'u ise geleneksel kovanlarda yaşıyor. Çerçeveli kolonilerin %75'i gezginci arıcıların elinde. Gezginci arıcılar çiçeklenmeye paralel yer degiştiriyorlar.

Uzun yıllar değişik bölgelerde gezdirilen kolonilerin doğal olarak yetişen ana arıları lokal erkek arılarla çiftleşiyorlar. Bu nedenle gezginci kolonilerin çoğunun bilinen bir ırkı yok. Bunlar bir çok lokal ırkın doğal melezleri. Gezginci kolonilerin erkekleri gittikleri bölgelerde yetişen ana arıları da melezliyorlar. Lokal ırkların melezlenmemiş safları sadece gezginci arıcıların giremedikleri, ulaşımın olmadığı, dağlık ve ormanlık alanlarda kaldılar.

Yıllık ticari ana arı üretimi 200.000 civarında. Ticari ana arılar genelde Saf Kafkas kolonilerden üretiliyorlar. Bu ticari ana arılar üretim bölgesindeki ırkı belli olmayan erkek arılarla çiftleşiyorlar. Genelde yüksek kaliteli Ana Arı kullanımı yaygın olmadığından koloni başına verim düşük.

TEMA Vakfı:
Türkiye Erozyonla Mücadele, Ağaçlandırma ve Doğal Varlıkları Koruma Vakfı:
Bir gönüllü kuruluş. Ana amacı erozyon, ağaçlandırma ve doğal varlıkların korunmasında kamuoyu bilinci yaratmak. 160 bin gönüllü üyesi var. Örnek projeler uyguluyor. Uyguladığı projelerde Tarım Bakanlığı, Çevre ve Orman Bakanlığı, üniversiteler ve diğer sivil toplum örgütleri ve uluslararası kuruluşlarla iş birliği yapıyor.

ARTVİN - BORÇKA - CAMİLİ DOĞAL VARLIKLARI KORUMA AMAÇLI KIRSAL KALKINMA PROJESİ:

TEMA Vakfının uyguladığı örnek projelerden birisi. Camili Havzası Türkiye'nin dağlık Kuzeydoğu bölgesinde, Karadeniz'den 50 km içerde, Gürcistan sınırında. 27.000 hektar alanı olan bir havza. Yıllık yağış 2500 mm. civarında. Üç tarafı dağlarla çevrili. Akarı Gürcistan'a giden iki akarsuyu var. Gürcistan'a geçit yok sınır kapalı. En düşük noktanın rakımı 400 metre. Vadinin üst kesimindeki en yüksek nokta, Karçal Dağı 3415 metre. Havza çok yoğun ormanlarla kaplı. Havza ballı bitkilerce çok zengin. Mart ayından itibaren çiçeklenme başlıyor. Havzadaki önemli ballı bitkiler Karayemiş, Orman Gülü, Kestane, Ilhamur, Böğürtlen, Mortsvi, Ahududu, Karahindiba, Ballıbaba, Salvia ve Üçgüller.

Sosyal ve Ekonomik Yapı:
Vadiye ulaşım sadece yaz aylarında mümkün. Kış aylarında dağ yolunu kar kapatıyor. Çığ tehlikesinden dolayı yolda kar temizliği yapılamıyor ve vadiye gidilemiyor. Vadide 6 köy var. Köylerde yaz aylarında 300, kış aylarında 150 aile yaşıyor.

Hayvanı olmayan aileler kış aylarında Borçka İlçesi'nde yaşıyorlar. Bu aileler ilkbaharda tekrar köylere geliyorlar. Genellikle ailelerin 1-2 inekleri, 5-10 dekar tarlaları var. Tarlalarda mısır ve sebze yetiştiriyorlar. Bu ürünler ailelerin kendi tüketiminde kullanılıyor. Bunların yanısıra ailelerin Ceviz, Elma, Armut ve Kiraz gibi meyve ağaçları var. Bunlar da aile tüketiminde kullanılıyor. Bazı ailelerin Fındık bahçeleri var ve bu fındık kısmen pazara gidiyor. Aile başına ortalama yıllık gelir 1000 $ çivarında. Bu zor şartlar altında yaşayan insanların pek çoğu büyük kentlere göç etmekteler.

Geleneksel Arıcılık:
1998 yılında vadide 2400 koloni tespit edildi. Bu kolonilerin % 50 si ormanda ağaçların tepesinde geleneksel kovanlarda idi. Geleneksel kovanlar yaklaşık 100cm uzunluğunda, 50-100 cm çapında ılhamur ağacından oyulmuş çerçevesiz kovanlar. Evlerin yakınlarındaki arılıklardaki kolonilerin de yarısı geleneksel kovanlardaydı. Ormandaki kovanların ağaçların tepesinde tutulmalarının nedeni ayıların tahribatından korumak. Bu kolonilerden bal hasat etmek için sadece Ağustos veya Eylül ayında ağaçlara tırmanılmakta ve bal hasat edilmekte. Havzadaki kolonilerin ortalama bal verimi 25-30 kg. civarinda. 80- 100 kg. bal veren ekstrem koloniler de mevcut.

İzolasyonun Sağlanması:
1998 yılında kolonilerin tamamından alınan örneklerin incelenmesinde vadideki bütün kolonilerin Saf Kafkas arısı olduğu görüldü. Oysa bu vadinin dışındaki bölgelerde Kafkas arısı genelde melezlenmişti. Türkiye'de tüm kolonilerin saf olduğu başka bölgeler kalmamıştı. Bu vadide kolonilerin tamamının saf olarak kalabilmesinin nedeni insan eli ile dışardan bu vadiye hiç bir şekilde koloni getirilmemiş olması idi.

Vadinin üç taraftan arıların uçamayacagı kadar yükseklikte dağlarla çevrili olması da doğal oğul geçişlerini engellemişti. Vadinin Gürcistan'a açık yönünde ise sınırdan 30 km mesafeye kadar olan alanda koloni hareketinin olmadığı tespit edildi. Vadinin tamamındaki kolonilerin Saf Kafkas olmaları vadinin bundan sonra da melezlenmeden korunmasının önemini ortaya çıkardı. Diğer taraftan Türkiye arıcılığının bu korumaya ihtiyacı bulunuyordu.

Bu vadide Doğal çiftleşme ile Saf Kafkas Ana Arı üretmek mümkündü. TEMA Vakfı bu vadide hem Saf Kafkas arıların hem de diger biyolojik varlıkların korunması için harekete geçti. Artvin Valiliği'ne, Çevre ve Orman Bakanlığı'na, Tarım Bakanlığı'na ve askeri makamlara müraacat edilerek birlikte koruma ve değerlendirme önerisinde bulunuldu. İlgili kuruluşlarla vadinin korunmasına karar verildi. Havzaya dışardan arı ve her türlü biyolojik materyalin girişi yasaklandı.

Vadi Gürcistan sınırına sıfır noktada. Bu nedenle vadiye giriş ve çıkışlar askeri kontrol altında. Bu havzada oturmayanların havzaya girmek için askerlerden izin alma zorunluluğu var. Dışardan koloni girişi bu kontrollerle önlenmekte. Çevre ve Orman Bakanlığı'nda Dünya Bankası ile bu alanda doğal varlıkları korumaya yönelik çalışmalar başlatmış bulunmaktadır.

Uygulanan Entegre Proje:
TEMA Vakfı Kafkas Arısı'nın ve diğer biyolojik varlıkların korunmasına yönelik Doğal Varlıkları Koruma Amaçlı Kırsal Kalkınma Projesini uygulamaya koymuştur. Projenin temel ilkesi orada yaşayan insanlara gelir getirecek imkanlar sağlayarak onların yoksulluk nedeni ile doğal varlıkları tahrip etmelerini önlemektir.

1998 yılından bu yana başta arıcılık olmak üzere ekoturizm ve ekolojik tarımsal üretim çalışmaları her yıl geliştirilerek büyütülmektedir. Bu faaliyetlerin entegre olarak yürütülebilmesi için havzaya bir eğitim ve konaklama tesisi kurulmuştur. Doğal kaynakları tüketmeden sürdürülebilir kalkınmanın örnek bir uygulaması ortaya konulmuştur.

Gençlerin Ana Arı Üretimi İçin Eğitilmeleri :
Bölgede yaşayan ana arı üretmeye istekli bay veya bayan gençler seçilmektedirler. Bunlar ana arı üretebilecek düzeyde eğitilmektedirler. Eğitimleri ana arı üretimini bilen profesyonel kişiler vermektedir. Önce bir aylık sürede toplu olarak, teorik arıcılık ve ana arı üretimi bilgileri verilmektedir.

Teorik eğitimde başarılı olanlara minimum 5 koloni ve 20 adet çiftleştirme kutusu verilmektedir. Çiftleştirme kutuları özel dizayn edilmiş ve iki bölmelidir. İş başı eğitimi; verilen bu koloni ve ekipmanlarla yapılmaktadır. İş başı eğitimine katılanlar köylerinde yaşamaktalar. Eğitim ve üretim her katılımcının kendi evinin önünde veya bahçesinde yürütülmektedir. Teknisyenler her katılımcıyı en geç 2 günde bir ziyaret etmektedirler. Ziyarette kursiyerlerin yaptıkları işleri düzenli olarak kontrol etmekteler. Görülen eksiklikler düzeltilmektedir. Teknisyenin yetkisini aşan durumlarda devreye danışman ve yönetim girmektedir.

1998 yılında ilk grupta 13 genç eğitildiler. 2002 yılında hem vadide hem de vadi dışından ağırlıkla Borçka'dan 15 genç daha programa alındı ve eğitildiler. 2004 yılında bunların 23 adedi üretim yaptı. 2005 yılında Avrupa Birliği desteği ile vadiden 10, vadi dışından, Borçka'dan ve Artvin'den 50 genç programa alındı ve eğitildiler.

Organizasyon:
TEMA Vakfı'nın ortak olduğu MACAHEL Arıcılık A.Ş. adlı bir şirket kuruldu. Şirket hisselerinin çoğunluğunu TEMA Vakfı ve Vakfın Yönetim kurulu başkanı A. Nihat Gökyiğit satın aldı. Nihat Gökyiğit hisselerinden bir kısmını peyder pey üretime yeni girenlere devretmektedir. Böylece zaman içinde üreticilerin şirketteki sermayesi yönetimde söz sahibi olmalarını sağlayacaktır.

Şirket üreticilere ana arı üretecekleri kolonileri, çiftleştirme kutuları, temel petek, besleyiciler ve varroa mücadelesinde kullanılan ilaçlar gibi girdileri vermektedir. Şirketin üretimi sürekli izleyen yöneticisi ve teknik elemanları, seçilmiş 100 koloniden oluşan Saf Damızlık Ana Arı üretim işletmesi, sunni tohumlama laboratuarı ve ana arı kalite kontrol ve pazarlama departmanı var.

Avrupa Birliği Kaynakları ile Eğitimin Genişletilmesi:
TEMA Vakfı yürüttüğü bu ana arı üretimini genişletebilmek ve organik bal üretimi için Avrupa Birliği'nden eğitim giderlerine destek istemiştir. Öneri incelenmiş ve 60 işsiz gencin eğitilmesi ve 40 arıcının organik bal üretimine geçirilmesi için destek sağlanmıştır.

Sağlanan destek 130.000 € dur. Bu kaynakla teknik elemanların işletmelere gidiş gelişleri için araçlar kiralanmış, teknisyenlere ücret ödenmiş, her ana arı üreticisi adaya 5 adet koloni ve 20 adet çiftleştirme kutusu verilmiştir. Bu gençler 2005 Ocak ayından başlayarak teorik eğitime alınmışlardır. Nisan, Mayıs ve Haziran aylarında da işbaşı eğitimleri tamamlanmıştır. Şimdi üretim yapmaktadırlar.

Diğer yandan bölgede bulunan geleneksel bal üreticilerinden 40 arıcı organik bal üretimi için eğitilmişlerdir. Bu üreticilerde Uluslararası sertifikasyon firmalarının denetiminde üretimine başlamışlardır.

Üretim ve gelir:
Bir sezon boyunca ana arı üretimi için eğitilmiş gençlere ikinci yıl üretebileceği ana arı oranında koloni edindirilmektedir. Genelde bu ana arı üretici adayları eğitimden sonraki ilk yılda beher koloniden 20-25 ana arı üretebilmekteler. Üretimin ikinci yılında koloni başına üretim 30 -35 adede yükselmektedir. Üretim daha ilerdeki yıllarda kişinin yeteneklerine paralel artmaktadır. Koloni başına yıllık 60 ana arı üretebilen üreticiler bulunmaktadır. Tecrübeli üreticiler 50 koloni ile yıllık 2.500 ana arı üretebilmektedirler.

1999 yılında 2.000, 2000 yılında 3.000, 2001 yılında 4.000,
2002 yılında 4.500, 2003 yılında 6.000, 2004 yılında 7.000 ana arı üretilmiştir.
2004 yılında üretim yapan 23 aile ürettikleri 7.000 ana arıdan 105.000 $ gelir elde etmişlerdir. Vadide üretilen ana arıların adedi 16 $' a vadi dışında üretilen ana arıların adedi 12 $ satılmıştır.

2005 yılında mevcut 23 üreticinin üretimlerinin 14.000 olması bekleniyor.
AB desteği ile bu yıl eğitilenlerinde 6.000 adet üretecekleri varsayılıyor.
Toplam üretimin 2005 yılında 20.000 olması bekleniyor.
Haziran sonu itibari ile üretim 12.000 adede ulaşmıştır.
Toplam gelirin 300.000$ olması bekleniyor.

Geleneksel faaliyetler sonucu aile başına yıllık ortalama 1000 $ civarında olan gelire karşın, 20 koloni ile yılda kolayca 1000 ana arı üreten aile 15.000 $ gelir elde edebilmektedir.

PROJEKSİYONLAR
TEMA Vakfı yerel ve uluslararası kaynaklarla Artvin ve çevresindeki arıcılık eğitim ve üretimini artırmayı sürdürerek önümüzdeki 5 yıl içinde yıllık ana arı üretimini 500.000 adede çıkarmayı planlamıştır.

Diğer yandan Artvin ve çevresindeki coğrafyada organik bal üretimini 500 adet arıcı ile yapmayı 5 yıl içinde 500 ton organik bal üretimine ulaşmayı hedeflemektedir. Böylece toplam 1000 kişi istihdam edilecektir. Bu insanlara doğdukları bölgeden göç etmeden yaşama imkanları sağlanmış olacaktır. Diger yandan üretilen ana arılarla tüm Türkiye genelinde kolonilerin verimlerinin artması sağlanacaktır.

İrlanda Apimondia 21- 26 Ağustos 2005

Ahmet İNCİ, İrfan KANDEMİR

KAFKAS ARISININ İZLASYONU VE SELEKSİYON PROGRAMI

Türkiye'de Gezginci Arıcılık
50 yıl önce başlayan gezginci arıcılık son yıllarda artarak devam ediyor. Mevcut 4.5 milyon koloninin % 70'i yani yaklaşık 3 milyon koloni yer değiştiriyor. Yılda bir kez yer değiştiren arılıklar olduğu gibi yılda 5-6 kez yer değiştiren arılıklar da var. Genelde sezon başında sahillerden iç kesimlere ve dağlara, mevsim sonunda da dağlardan sahillere doğru koloni göçü var. Bu gezgincilik şartlarında, kolonilerde doğal yetişen ana arılar çok değişik genetik yapıdaki erkek arılarla çiftleşiyorlar. Bu nedenle kolonilerin ana arılarının ırkından bahsetmek mümkün değil. Bu kolonilerin ana arıları dejenerasyon düzeyinde melez ve verimsiz.

Ana Arı Üretimi ve Kullanımı Çok Az
Ticari olarak üretilip satılan ana arı miktarı 200 bin civarında. Bu ana arıları üreten yaklaşık 70 ana arı üretim işletmesi var. Her koloninin ana arısını iki yılda bir değiştirmek gerektiğinden yılda 2.2 milyon ana arı üretilmesi ve kullanılması gerekiyorken kullanılan miktar sadece 200 bin. Bu da ihtiyacın onda biri oranında.

Üretilen Ana Arıların Genetik Kapasiteleri ve Yetiştirme Kaliteleri Yeterli Değil
Türkiye'de gezginci arıcılık başlamadan önce bölgesel ırklar A.M.Caucasia, A.M. Anatolica, A.M. Adami, A.M. Sirica gibi arı ırkları kendi bölgelerinde ekseriyette idi. Hatta bazı lokal alanlarda yerel filoraya endeksli ekotipler mevcuttu. A.M. Mugla gibi. Halen bu lokal ırk ve ekotiplerin sipesifikasyonları belirlenmemiş, izolasyonları ve seleksiyonları yapılmamış durumdadır.
Diğer yandan gezginci arıcılar bal üretmek amacı ile her geçen yıl daha da ücra alanlara girmekteler. Böylece bölgesel ırkların ve lokal ekotiplerin melezlenmesine, onların kaybolmalarına sebep olmaktalar.
Ticari olarak üretilen ana arıların hemen tamamı Kafkas Ana Arılar olarak pazarlanıyor. Ancak bu ana arıların genelde üretildikleri arılıklar Akdeniz ve İç Anadolu bölgesinde. Buralarda ana arı üretimine tahsis edilmiş özel alanlar yok. Kafkas kolonilerden alınan larvalardan yetiştirilen ana arılar üretildikleri bölgede bulunan komşu arılıkların ırklarının ne olduğu bilinmeyen kolonilerin erkek arıları ile çiftleşmekteler. Bu nedenle yetiştirilen ticari ana arıların ırklarından ve genetik kapasitelerinden söz etmek mümkün değil.

Koloni Başına Bal Verimi Düşük
Gezginci arıcılık nedeni ile ileri derecede melezlenen ana arıların bulunduğu kolonilerde verim çok düşük. Bu gezginciler sabit kolonilerinde ana arılarını melezledikleri için onların da verimlerini düşürmekte.
Türkiye'de koloni başına görülen ortalama 17 kg. bal verimi gezginci arıcılık nedeni ile çok değişik floradan yararlanma ve ticari şekerlerle besleme sonucu elde edilebilmektedir. Yüksek verimli damızlık ana arı üretimi ve kullanma henüz ülke genelindeki verimi olumlu etkileyecek düzeyde değil.

Kafkas Arısının Artvin Borçka Camili Havzasında İzolasyonu

Vadinin Coğrafi ve Ekolojik Yapısı :
Camili Havzası Türkiye'nin dağlık Kuzeydoğu bölgesinde, Karadeniz'den 50 km içerde, Gürcistan sınırında. 27.000 hektar alanı olan bir havza. Yıllık yağış 2500 mm. civarında. Üç tarafı dağlarla çevrili. Akarı Gürcistan'a giden iki akarsuyu var. Gürcistan'a geçit yok, sınır kapalı. En düşük noktanın rakımı 400 metre. Vadinin üst kesimindeki en yüksek nokta, Karçal Dağı 3415 metre. Havza çok yoğun ormanlarla kaplı. Havza ballı bitkilerce çok zengin. Mart ayından itibaren çiçeklenme başlıyor. Havzadaki önemli ballı bitkiler Karayemiş, Orman Gülü, Kestane, Ilhamur, Böğürtlen, Mortsvi, Ahududu, Karahindiba, Ballıbaba, Salvia ve Üçgüller.

Geleneksel Arıcılık:
1998 yılında vadide 2400 koloni tespit edildi. Bu kolonilerin % 50'si ormanda ağaçların tepesinde geleneksel kovanlarda idi. Geleneksel kovanlar yaklaşık 100cm uzunluğunda, 50-100 cm çapında ılhamur ağacından oyulmuş çerçevesiz kovanlar. Evlerin yakınlarındaki arılıklardaki kolonilerin de yarısı geleneksel kovanlardaydı. Ormandaki kovanların ağaçların tepesinde tutulmalarının nedeni ayıların tahribatından korumak. Bu kolonilerden bal hasat etmek için sadece Ağustos veya Eylül ayında ağaçlara tırmanılmakta ve bal hasat edilmekte. Havzadaki kolonilerin ortalama bal verimi 25-30 kg. civarında. 80- 100 kg. bal veren ekstrem koloniler de mevcut.

İzolasyonun Sağlanması:
1998 yılında kolonilerin tamamından alınan örneklerin incelenmesinde vadideki bütün kolonilerin Saf Kafkas arısı olduğu görüldü. Oysa bu vadinin dışındaki bölgelerde Kafkas arısı genelde melezlenmişti. Türkiye'de tüm kolonilerin saf olduğu başka bölgeler kalmamıştı. Bu vadide kolonilerin tamamının saf olarak kalabilmesinin nedeni insan eli ile dışardan bu vadiye hiç bir şekilde koloni getirilmemiş olması idi.

Vadinin üç taraftan arıların uçamayacağı kadar yükseklikte dağlarla çevrili olması da doğal oğul geçişlerini engellemişti. Vadinin Gürcistan'a açık yönünde ise sınırdan 30 km mesafeye kadar olan alanda koloni hareketinin olmadığı tespit edildi. Vadinin tamamındaki kolonilerin Saf Kafkas olmaları vadinin bundan sonra da melezlenmeden korunmasının önemini ortaya çıkardı. Diğer taraftan Türkiye arıcılığının bu korumaya ihtiyacı bulunuyordu.

Bu vadide Doğal çiftleşme ile Saf Kafkas Ana Arı üretmek mümkündü. TEMA Vakfı bu vadide hem Saf Kafkas arıların hem de diğer biyolojik varlıkların korunması için harekete geçti. Artvin Valiliği'ne, Çevre ve Orman Bakanlığı'na, Tarım Bakanlığı'na ve askeri makamlara müraacat edilerek birlikte koruma ve değerlendirme önerisinde bulunuldu. İlgili kuruluşlarla vadinin korunmasına karar verildi. Havzaya dışardan arı ve her türlü biyolojik materyalin girişi yasaklandı.

Vadi Gürcistan sınırına sıfır noktada. Bu nedenle vadiye giriş ve çıkışlar askeri kontrol altında. Bu havzada oturmayanların havzaya girmek için askerlerden izin alma zorunluluğu var. Dışardan koloni girişi bu kontrollerle önlenmekte. Çevre ve Orman Bakanlığı'da Dünya Bankası ile bu alanda doğal varlıkları korumaya yönelik çalışmalar başlatmış bulunmaktadır

 

Havzadaki Kolonilerin Özelliklerinin Belirlenmesi

Ahmet İnci, Aykut Kence, Meral Kence, İrfan Kandemir, Osman Kaftanoğlu ve Ahmet Güler'in tespitleri.

Ahmet İnci'nin Tespitleri:
1998 yılının Nisan ayında Havzaya giden Ahmet İnci havzada 2400 koloninin varlığını tespit etti. Bu kolonilerin %50'sinin ağaçların tepelerinde geleneksel kovanlarda olduğunu belirledi. En önemli bulgu ise havzadaki tüm kolonilerin işçi arılarının abdomen halkalarının renklerinin siyah olduğu idi. Gözlemlenen 300 koloninin hepsi de siyah abdomen halkalı işçi arı ihtiva eden kolonilerdi. Havzada hiç bir kolonide sarı abdomen halkalı işçi arılar bulunmuyordu. Bu durum TEMA Vakfı'na ve bilimsel çevrelere rapor edilerek havzanın korunması ve bu havzada Saf Kafkas Ana Arı üretimi yapılması önerildi.

TEMA Vakfının yaptığı çalışmalara paralel olarak aşağıdaki bilimsel çalışmalar yapıldı:

a. A. Kence, M. Kence, İ. Kandemir: Morfometrik ve izoenzim çalışmaları ile Camili
arılarının Kafkas Arısı'nın bir ekotipini oluşturduğunu belirledi.

b. A. Güler: Camili arılarının morfolojik değerleri ile Kafkasın bir ekotipini oluşturduğunu
belirlemiştir. A. Güler de A. Kence'yi teyit etmektedir.

c. O. Kaftanoğlu, A. Güler: Camili havzasından ve Camili havzasına komşu havzalardan alınan örneklerin morfolojik değerlerinin diskriminat analizlerinde Camili arılarının ayrı
bir grup oluşturduğunu tesbit ettiler.

 

Prof.Dr.Aykut Kence Doç. Meral Kence ve Dr. İrfan Kandemir'in Çalışmaları:

Doç.Dr.Meral KENCE'nin yürütücülüğünü yaptığı ve Prof.Dr.Aykut KENCE ve Dr.İrfan KANDEMİR'in yardımcı araştırıcı olarak görev aldıkları TÜBİTAK-VHAG/1077 nolu proje (1998) sırasında Türkiye balaraları üzerinde yapılan incelemeler sonucunda Artvin-Camili Kafkas arıları ile ilgili olarak elde edilen veriler aşağıda özetlenmiştir.

Kafkas balarılarının diğer balarılarına göre vücutça iri olmaları ve renklerinin siyah olması en belirgin özelliklerindendir. Artvin-Camili'nin çeşitli köylerinden alınan 116 balarısı örneğinde morfolojik ve elektroforetik analizler yapılmıştır. Yapılan morfometrik ölçümler (Şekil1) Ruttner (1998)'in Kafkas balarısına ait özellikler ile uyumludur. Morfometrik ölçümlerin ortalama değerleri ve standart hataları Tablo 1'de verilmiştir. Kubital indeks 2.16 ile Kafkas arısı değerine sahiptir.

Tablo 1. Artvin Camili yöresinden 17 kovandan alınan 116 işçi balarısı örneğinde 10 morfometrik değişkenin ortalama değerleri (mm) ve standart hataları. 

    Değişken                  Ortalama ± S. Hata
    Kubital A değeri (a)      0.539 ± 0.005
    Kubital B değeri (b)      0.251 ± 0.005
    Kanat C değeri (c)        0.878 ± 0.004
    Kanat D değeri (d)        1.892 ± 0.008
    Kanat Uzunluğu (FL)       8.964 ± 0.028
    Kanat Genişliği (F?)      2.956 ± 0.011
    Metetarsus Uzunluğu (ML)  2.032 ± 0.068
    Metetarsus Genişliği (MT) 1.185 ± 0.005
    Femur Uzunluğu (Fc)       3.067 ± 0.013
    Tibia Uzunluğu            1.993 ± 0.011
Bu yöredeki balarıları Kafkas balarısı (Apis mellifera caucasica) olup Türkiye'de çeşitlilik gösteren dört enzim lokusundaki alel frekansları Tablo 2'de verilmiştir. Pgm enzim lokusunda iki alel bulunmuştur; Pgm-75'in frekansı 0.694 ve Pgm-100'ün frekansı ise 0.306'dır. Mdh enzim lokusunda da iki alel bulunmuştur; Mdh-65'in frekansı 0.004 ve Mdh-100'ün frekansı ise 0.996'dır. Est enzim lokusunda ise çeşitlilik görülmektedir. Hk enzim lokusunda iki alel gözlenmiştir; Hk-77'in frekansı 0.009 ve Hk-100'ün frekansı 0.991'dir. Hk-77 Türkiye'de çok nadir görülen bir aleldir.

Tablo 2. Artvin Camili yöresinden 17 kovandan alınan 116 işçi balarısı örneğinden izoenzim lokusları alel frekansları 

     PGM    Frekans    MDH    Frekans    EST    Frekans    HK    Frekans
      75      0.694     65      0.004    100      1.000    77      0.009
     100      0.306    100      0.996                     100      0.991
SONUÇ:

Bu bölgedeki arılar Kafkas arısı özellikleri taşımaktadırlar. Ayrıca bu bölgenin arıları, Camili ve çevresinin jeolojik ve topoğrafik yapısı nedeniyle Türkiye balarılarından izolasyon göstermektedirler. Camili halkı da bu izolasyonu pekiştirmekte ve korumaktadır. Bu nedenle bu yörede tipik diyebileceğimiz bir Kafkas balarısı gen havuzu bulunmaktadır.

Ahmet Gülerin Çalışmaları:

Artvin Borçka Camili (Macahel) Yöresi Bal Arısı (Apis mellifera L.)'nın Morfolojik Özellikleri
Ahmet GÜLER
Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Zootekni Bölümü, Samsun - Türkiye
Geliş Tarihi: 24.01.2000
Özet: Bu çalışmada Artvin İli Borçka İlçesi Camili yöresinde yetiştiriciliği yapılan bal arısı (Apis melifera L.) morfolojik yapısı belirlenmek ve tanımlanmak amacıyla incelenmiştir. Üç arılıktan oğul döneminde toplam 24 işçi arı örneği alınmış ve her örnekte 20 arıda olmak üzere 29 morfolojik karakterin biyometrik ölçümleri yapılmıştır. Değerlendirmede bu yöredeki arılıklarda mevcut arıların femur uzunluğu, 3. ve 4. tergit genişliği, mumsalgı yüzeyi uzunluğu, kanat genişliği, arka bacak uzunluğu ve vücut büyüklüğünde önemli varyasyon belirlenmiştir. Yöre arısı bir örnek renk, uzun kanat, uzun dil, orta uzunlukta kıl örtüsü ve düşük tomentum indeks karakterine sahiptir. Bu arı genotipi uzun bir sürede adapte olduğu bu coğrafik bölgenin ekolojik özelliklerine uygun morfolojik yapı kazanmış Kafkas arı ırkının coğrafik bir tipidir.


Ahmet Güler, Osman Kaftanoğlu'nun Çalışmaları:

Artvin ve Ardahan Yöresi Balarıları (Apismellifera L.)'nın Bazı Morfolojik Özellikler Yönünden İlişkilerinin Belirlenmesi
Ahmet GÜLER
O.M.Ü.,Ziraat Fakültesi, Zootekni Bölümü, Samsun - TÜRKİYE
Osman KAFTANOĞLU
Ç.Ü., Ziraat Fakültesi, Zootekni Bölümü, Adana - TÜRKİYE
Geliş Tarihi: 12.02.2001

Özet: Bu çalışmada Artvin ve Ardahan illerinin genelinde yetiştiriciliği yapılan bal arıları (Apis mellifera L.), morfolojik yapıları belirlenmek ve tanımlanmak amacıyla incelenmişlerdir. Bu amaçla 1995, 1998 ve 1999 Temmuz aylarında Ardahan ilinin 3 (Ardahan-Merkez, Posof-Yeniköy, Posof-Süngülü) ve Artvin ilinin 5 farklı (Hamurlu, Kaşıkçı, Şavşat-Kocabey, Muratlı ve Borçka-Camili) bölgesinden olmak üzere, 8 ayrı arılıktan toplam 84 işçi arı örneği alınmıştır. Her örnekte 20 arıda olmak üzere 19 morfolojik karakterin biyometrik ölçümleri yapılmıştır. Lokal bölgelerin diskriminantında bu iki il sınırları içerisinde dağılım gösteren arı populasyonunun dördüncü tergit genişliği (T4) ile cubital a damar uzunluğu (a) karakterlerince bölgeler arasında varyasyon olmadığı, diğer karakterler yönünden ise farklı önem düzeylerinde varyasyon olduğu saptanmıştır. Yedi diskriminant fonksiyonu analize girmiş ve ilk üç diskriminant fonksiyonunun toplam varyansın %84.1'i düzeyinde ayırım sağlandığı belirlenmiştir. Sınıflandırma sonucunda Artvin Borçka Camili populasyonunu temsil eden 24, Ardahan merkez ve Ardahan Yeniköy'ü temsil eden 10'ar örneğin tümü birinci en yüksek ihtimale göre %100 düzeyinde ait oldukları gerçek gruplarda sınıflandırılmışlardır. Kanonik diskriminant foksiyonları yardımıyla Artvin Borçka-Camili, Ardahan merkez ve Yeniköy arı populasyonlarını temsil eden örneklerin diğer populasyonlardan ayrıldıkları ve farklı küme oluşturdukları, Hamurlu, Kaşıkçı, Şavşat ve Muratlı populasyonlarının ise farklı düzeylerde iç içe girdikleri (overlapping) görülmüştür.


Seleksiyon Çalışmaları
Program Ahmet İnci tarafından yürütülmektedir. Yukardaki çalışmalarla Morfolojik, İzoenzim ve DNA özellikleri belirlenen ve İzolasyonu sağlanan Kafkas Arısının bu Camili Ekotipinin bal verimi ve diğer fizyolojik özellikleri yönünden seleksiyonuna geçilmiştir. Havzadaki kolonilerin bal verimleri yıldan yıla değişmekle birlikte ortalama bal verimi 20 -30 kg. arasında bulunmaktadır. Bu kolonilerin arasında 70 - 80 kg bal veren çok verimli koloniler olduğu gibi ortalamanın altında 3 - 5 kg bal verenleri de var. Verimde fevkalade bir değişiklik görülmektedir. Bu kadar yüksek değişikliğin nedenleri; ağaçların tepesinde olan kara kovanlara hiç bakım ve beslemenin yapılamaması, arılıklarda olan kara kovanlara sadece varroa ilacı vermenin dışında hiç müdahele edilmemesidir. Kolonilerin ana arılarının genç ana arılarla değiştirilememesi de verim düşüklüğünün önemli nedenlerinden birisidir. Çerçeveli kovanlardaki kolonilerde bakım ve besleme teknikleri ise yok denecek kadar azdır.
Varyasyonun bir başka ve önemli sebebi ise genetik nedenlerdir. Camili havzasında önceki yıllarda tesbit edilen en yüksek bal verimli yani en az 70-80 kg bal veren koloniler ana arı üretiminin damızlık kolonilerini oluşturmaktadır. Ana arı üretiminde kullanılan larvalar bu kolonilerden alınmaktadır. Havzada doğal döllenen ana arılar için teorik olarak 80 kg. lık ana hattı ile havzanın ortalaması olarak kabul edilebilecek 20 kg. lık baba hattının toplamının yarısı kadar bal verim özelliği taşıyacağı söylenebilmektedir. Seleksiyon programındaki en önemli husus, ana arı üreten işletmelerde kolonilerin ana arılarının üretilen ana arılarla değiştirilmesidir. Böylece ana arı üreten işletmelerin kolonilerinin erkek arıları ilerleyen yıllarda 70-80 kg kapasiteli erkek arılar olmaktadır. Bilindiği gibi erkek arıların tüm özellikleri ana arılardan geçmektedir. İlerki yıllarda ana arı üretim işletmesinde üretilen ana arıların anaları 80 kg babaları da 80 kg olmaktadır.Ancak bu teorik sonuca pratikte % 100 ulaşmak mümkün olmamaktadır. Bilhassa çevrede bulunan kara kovanlardaki ana arıların değiştirilemeyişi bu teorik sonuca ulaşmayı engellemektedir. Havzanın kolonileri hakkındaki ilk tespit 1998 yılında yapılmış ve verim bilgileri koloni sahiplerinin ifadelerine dayandırılmıştır.
1999 yılında havzada ana arı üretimine geçildiğinde Camili merkezinde Macahel A.Ş.'nin, Özden Gülbin'in Kayalar köyünde Ömer Güner'in ve Efeler köyünde Nazım Kahya'nın arılıklarının en verimli kolonileri seçilerek larva alınacak koloniler olarak tesbit edilmişlerdir ve üretime başlanmıştır. 2000 yılında tüm havza kolonilerinin en verimlilerini tespit çalışmaları başlatılmıştır. Daha önceki yılların verimleri hakkındaki bilgilere ilave olarak 1999 ve 2000 yıllarının gerçek verim bilgileri ile havzanın en verimli kolonileri belirlenmiştir.
Macahel A.Ş. bu verimli kolonileri sahiplerinden satın alma teklifinde bulunmaktadır.
Satmaya razı olanlardan bu koloniler satın alınarak Macahel A.Ş.'nin kolonilerine katılmaktadır.

Sahipleri ikna edilemeyen koloniler, sahiplerinde kalmakta; sahiplerinde kalan bu kolonilerden Suni Tohumlama laboratuarına erkek arılar alınmaktadır. Bölgede belirlenen en yüksek performanslı 50 koloni Macahel A.Ş. tarafından satın alınarak Macahel A.Ş.'nin arılığına edindirilmiştir. Yine belirlenmiş bir kısım yüksek verimli koloni de satın alınarak ana arı üretimine yeni başlıyor olanlara damızlık koloni olarak kullanmaları için verilmiştir. Diğer yandan yüksek verimlilikleri saptanmış ancak satın alınamayan bir kısım kolonilerden larvalar alınarak Macahel A.Ş.'nin arılığında ana arı yetiştirilmiştir. 2004 yılına kadar süren bu çalışmalar sonucu Macahel A.Ş. nin arılığında yüksek verimli 100 adet sellektif koloni oluşmuştur. Halen üreticilerin elinde de en yüksek verimli koloniler olarak belirlenen ve damızlık koloni olarak kullandıkları 50 adet koloni bulunmaktadır. Diğer yandan havzada geleneksel arıcılık devam ettirilmektedir. Geleneksel arıcılığın kara kovanları hemen hemen her arılıkta bulunmaktadır. Havzadaki kara kovanlarından en verimli 30 adedi belirlenmiş ve kontrol altındadır. Bu kara kovanlardan, genelde suni tohumlama laboratuarına erkek arılar alınmaktadır.
Bal verimliliğine ilaveten hırçınlık, kışa dayanıklılık, propolis toplama, kovan temizleme, ilkbahar gelişme hızı, hastalıklara dayanıklılık açısından da seleksiyon programı devam etmektedir.

 

SUNİ TOHUMLAMA ÇALIŞMALARI

Suni tohumlama laboratuarı 2001 yılında kurulmuş ve suni tohumlanmış ana arı üretimi başlatılmıştır. Seleksiyon programı ile belirlenmiş yüksek verimli kolonilerden üretilen ana arılar yine yüksek verimli kolonilerin erkek arıları ile döllenmektedirler. Bu çalışmada baba koloni net olarak bilinmektedir. Laboratuar 2001 yılında geçici olarak bir ahşap binada sisteme sokulmuş 2003 yılının Ağustos ayında Camili köyünde A.Nihat Gökyiğit Eğitim ve Konaklama Merkezi'ndeki yerine taşınmıştır. ODTÜ ile birlikte yürütülen sperm saklama araştırması sonuçlarına göre spermler 15 günlük süreçte güvenle muhafaza edilebilmektedir.
180 mg.'ın altında doğum ağırlığı olan ana arılar operasyona alınmamaktadır. 215 mg.'ın altındaki ana arılar kullanıma verilmemektedir. Süper Saf Kafkas Ana Arıların yetiştirildiği merkez işletmede akrabalığı önlemek için ilk yıldan bu yana kayıtlar titizlikle tutulmaktadır.

Seleksiyon Programı ve Suni Tohumlama Laboratuarında Görevli Personel

Ahmet İnci: Ziraat Yük.Müh., Seleksiyon ve suni tohumlama çalışmaları programı sorumlusu
Zeynep Yılmaz: Ziraat Yük.Müh., Laboratuardaki suni tohumlama programı sorumlusu
Mehmet Ali Bayrak: Ziraat Yük.Müh., satılan tüm ana arıların satıldığı üreticilerdeki performanslarını tespitte ve izlemekte görevli
Hüseyin Paker: Profesyonel ana arı üreticisi, Süper Kafkas Ana Arıların üretimi sorumlusu ve suni tohumlanmış ana arıların bakım ve beslenmesinde görevli
Hüseyin Balkaya: Arıcılık Teknikeri, damızlık kolonilerin tespitinde, kayıtlarını tutmada ve ana arıların üreticilerden alınmasında ve sevkiyatında görevli
Selim Yıldırım: Suni tohumlanacak ana arıların üretiminde, bakım ve beslemesinde görevli yardımcı eleman
Filiz Gülbin: Laboratuarda görevli yardımcı elaman, tüm ana arıların tartımında ve kayıtların tutulmasında görevli

Selektif Ana Arıların Kullanıma Verilmesi:
Selekte edilmiş yüksek verimli Apis Mellifera Caucasica Camili kolonilerinin ana arılarının üretilerek Kafkas veya Kafkas melezi Ana Arı üreticilerinin kullanımına verilmesi.
Camili havzasında MACAHEL Arıcılık A.Ş. nin selektif kolonilerinden üretilen ana arılar. Selektif üretici kolonilerinden alınan erkek arılarla suni döllenerek Camili dışındaki sözleşmeli ana arı üreticilerine verilmektedir.
Camili havzasında ana arı üretimi yapan üreticilerin selektif kolonilerinden ürettikleri ana arılar diğer üreticilerin selektif kolonilerinden alınan erkek arılarla döllenmekte ve ana arı üreten işletmeye geri verilmektedir.
Camili havzasında selektif kolonilerden üretilen ve Camili havzasında doğal olarak döllenen ana arılar vadi dışına da kendi ana arısını üretmek isteyen veya bal üretimine çalışan işletmelere verilmektedir.

Çağrı Bodur'un Çalışmaları:

TÜRKİYE'DEKİ BALARISI POPULASYONLARINDA
MİKROSATELİT ANALİZİ
Bodur, Çağrı
Y.Lisans, Biyoloji Bölümü
Tez yöneticisi: Prof.Dr.Aykut Kence
Ortak tez yöneticisi: Doç.Dr.Mahinur S.Akkaya

Eylül 2001, 59 sayfa
Bu çalışmada mikrosatelitler kullanılarak Türkiye'deki balarısı (Apis mellifera L) populasyonlarının genetik çeşitliliğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Kuzeydoğu Anadolu (Artvin - Camili), güneydoğu Anadolu (Hatay), doğu Anadolu (Hakkari), orta Anadolu (Eskişehir) ve Türkiye'nin Avrupa yakasında (Kırklareli) beş balarısı populasyonun toplanıp 3 mikrosatelit lokusu incelenmiştir. Dört Anadolu populasyonunda C soyu için bulunmuş olan ortalama heterozigotluk düzeyinden (0.454-0.612) daha yüksek, 0.764 ile 0.817 arasında değişen bir heterozigotluk düzeyi bulunmuştur. Türkiye balarılarında hem alelik hem de genotipik dağılımlarda, benzer alelik dağılım ve heterozigotluk düzeyi gösteren, Türkiye'nin Avrupa yakasındaki Kırklareli populasyonu diğer tüm Anadolu populasyonlarından anlamlı derecede farklılık göstermektedir. C soyundan bulunan alellerden (Üç lokusta 33 alel) daha fazla alel bulunması (Aynı üç lokusta 63 alel), seyrek alellerin bulunması ve Hatay, Eskişehir, Hakkari populasyonları arasında anlamlı birfarklılaşma bulunamaması, Anadolu balarılarının Ruttner'in (1998) dördüncü soyuna ait olduğu iddiasını güçlendirmektedir.

Mikrosatelitler değişik ırkları ve ekotipleri ayırma ve tanımlamada, ana arı üretiminde kalite kontrolu konusunda ümit verici gözükmektedirler.

Aykut Kence, Meral Kence, İrfan Kandemirin Çalışmaları:

Farklı Balarısı (Apis mellifera L.) Toplumlarında
Morfometrik ve Elektroforetik Varyasyon

İrfan KANDEMİR
Department of Biology, Devrek Faculty of Arts and Sciences, Zonguldak Karaelmas University, 67100 Zonguldak - TURKEY

Meral KENCE
Department of Biology, Faculty of Arts anad Sciences, Middle East Tecnical University, 06531 Ankara - TURKEY

Aykut KENCE
Department of Biology, Faculty of Arts anad Sciences, Middle East Tecnical University, 06531 Ankara - TURKEY

Received: 25.06.2004

Özet: Türkiye, Nahcivan (Azerbaycan) ve Avustırya'dan örneklenen balarısı kolonilerinin morfometrik ve elektroforetik varyasyonları ve alttürler arası ilişkileri çalışıldı. Altı enzim sisteminden dört tanesi toplam 14 allozim ile polimorfik bulundu. On morfometrik karakterin ayrışım fonksiyonu analizi sonucu dört grup ortaya çıktı. Elektroforetik verilerin kümelendirme analizi benzer şekilde gruplar oluşturuldu. Polimorfik lokuslar içinde Mdh-1 en yüksek, Est-3 ise en düşük toplumlararası farklılaşmayı göstermektedir. 



ULUSLARARASI KAFKAS ARISI ÇALIŞTAYI
Artvin-Borçka-Camili 
14-23 Temmuz 2006
14 TEMMUZ 2006 CUMA
Saat Program Açıklama

Ek Notlar
  Yurtdışından gelen konukların İstanbul'a gelişleri-karşılama.

Konuklar hava alanında karşılanacak

Konaklama "Taksim Square Hotel"

  
15 TEMMUZ 2006 CUMARTESİ
  İstanbul -Erzurum

THY uçuş saati 12:30 - 14:30

Konaklama "Hitit Otel"

Erzurum' da bal pazarında inceleme.Turistik gezi.
16 TEMMUZ 2006 PAZAR
  Erzurum-Kars

Özel Otobüs

Konaklama "Sim-Er Otel"

 Erzurum - Kars arasında petekli bal üreten gezginci arıcıları ziyaret.Yerli arıcıları ziyaret.
17 TEMMUZ 2006 PAZARTESİ
  Kars - Ardahan -Artvin - Camili

Özel otobüs

Konaklama "A. Nihat GÖKYİĞİT Konukevi"

 Kars - Ardahan arasında organik bal üreten arıcıları ziyaret.Ardahan - Artvin arsında ana arı üreticilerini ziyaret
18 TEMMUZ 2006 SALI
 

Oturum 08:00 - 12:00

 Yer Konukevi Öğleden sonra ana arı üretim işletmlerini ziyaret.Ana arı üretim teknikleri.
19 TEMMUZ 2006 ÇARŞAMBA
  Oturum 08:00 - 12:00 Yer Konukevi Öğleden sonra ağaçtaki kovandan bal hasadı.Suni tohumlama labaratuarı.
20 TEMMUZ 2006 PERŞEMBE
  Oturum 08:00 - 12:00 Yer konukevi Efeler Köyünde Macahel AŞ. Ana arı üretim işletmesinde damızlık kolonilerin incelenmesi.
21 TEMMUZ 2006 CUMA
  Oturum 08:00 - 12:00 Çalıştayın değerlendirilmesi Yer konukevi Öğleden sonra Maral Köyünde şelaleyi ziyaret.
22 TEMMUZ 2006 CUMARTESİ
  Camili - Trabzon Özel otobüs Otel bildirilecek Sümela Manastırını ziyaret -Trabzon'da konaklama
23 TEMMUZ 2006 PAZAR
  Trabzon - İstanbul İstanbul - Yurtdışı THY   


TARIM ve KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI
(Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğü)
                                                               ANKARA


Kafkas Arısının izolasyonu, seleksiyonu ve ana arı yetiştiriciliği konusunda; 14 -23 Temmuz 2006 tarihlerinde Artvin- Borçka-Camili'de Uluslararası çalıştay yapılması kararlaştırılmıştır.

Bilindiği gibi TEMA Vakfı 1998 yılından bu yana Camili'de arıcılıkla ilgili çalışmalar yapmaktadır. Bu çalışmalar; 21-26 Agustos 2005'te, İrlanda Dublin'de yapılan Uluslar arası Apimondia Arıcılık kongresinde iki ayrı tebliğ olarak sunulmuştur. Tebliğler Ek 1 ve Ek 2 de verilmektedir. www.inciari.com sitesinden de görülebilir.

Her iki sunuma da Apimondia katılımcılar ve uzmanlar tarafından çok ilgi gösterilmiş ve pek çok araştırıcı ve ana arı üreticisi Camili'ye gelip çalışmaları yerinde görmek istediklerini belirtmişlerdir. Bu ilgi ve istek üzerine yapılan çalışmaların daha detaylı olarak mahalli bir çalıştayda degerlendirilmesinin uygun olacagı düşünülmüştür.

Aşağıda sunulan bilim adamları ve arıcılık otoriteleri çalıştaya katılacaklarını ve tebliğ sunacaklarını bildirmişlerdir. Başka araştırmacılardan da teyit beklenmektedir.

1. Prof. Dr. Walter S.Sheppart - ABD
2. Dr. Marina Meixner - ABD
3. Dr. Nicola Bradbear - İngiltere
4. Prof. Dr. Rauf Sultanov - Azerbaycan
5. Prof. Dr. Karl Crailsheim - Avusturya
6. Prof. Dr. Raymond Borneck - Fransa
7. Prof. Dr. Irodi Mumladze - Gürcistan
8. Prof. Dr. Sergey Sergeevich Sokolsky - Rusya
9. Prof. Dr. Nikolay Ivanovich Krivtsov - Rusya
10. Prof. Dr. Vasily Nikolayevich Krylov - Rusya

Çalıştayın sponsorluğunu TEMA Vakfı Mütevelliler Heyeti ve ANG Vakfı Başkanı Sayın Ali Nihat Gökyigit yapmaktadır.

Başta Kafkas arısı olmak üzere Türkiye'de yapılmış ve bitmiş olan; arı genetiği, arı ıslahı, lokal ırk veya ekotiplerin tespiti, verimlilik, adaptasyon, ana arı üretimi ve ana arılarda kalite kontrolu ile ilgili bilimsel çalışmaların da bu çalıştayda yer almasının faydalı olacağı düşüncesi ile Türkiye de bu konularda çalışma yapmış akademisyenler, resmi ve özel sektör ilgilileri de çalıştaya davet edilmişlerdir.

Genel Müdürlüğünüzden uygun göreceğiniz ilgili elemanların da çalıştaya katılması ve mümkünse aşagıdaki konularda tebliğ sunmalarının yararını takdirlerinize sunuyoruz.

· Tarım ve Köyişleri Bakanlığının arıcılıktaki damızlık politikaları:
· Üretilen ana arılar için yürütülen kalite kontrol çalışmaları.
Yapılacak sunumların en fazla bir sayfalık özetleri Türkçe veya İngilizce olarak 15 Haziran 2006 tarihinde sunum metinlerinin ise en geç 1 Temmuz'da çalıştay düzenleme sorumlularının ellerinde olması gerekmektedir.

Çalıştaya tam zamanlı olarak katılınabilecegi gibi daha kısa süreli de katılmak mümkündür.
Sunumları programlaştırabilmek için hangi günler katılınacağının bilinmesine ihtiyaç vardır.
Ayrıca Camili'ye giriş için müsaade alınması gerektiğinden katılımcıların nüfus kağıdı fotokopisinin 15 gün önceden bize gönderilmesi gerekmektedir.

Yol, konaklama ve iaşe giderleri çalıştay organizasyonu tarafından karşılanacak, bu hizmetleri bir TEMA Vakfı kuruluşu olan Bio TEMA Tur yürütecektir. Bio TEMA Tur: www.biyotematur.com

Çalıştay programı EK 3'te sunulmuştur. Ayrıca www.inciari.com sitesinden de görülebilir.
Gereğini emirlerinize arz ederim.

Saygılarımla,
TEMA Vakfı Genel Müdürü


 Düzenleme sorumluları:
 Ahmet İnci                                    Dr. İrfan Kandemir                           BİYOTEMA Tur
 TEMA Vakfı                                   Department of Bioloji                      www.biyotematur.com
 Arıcılık Danışmanı                          Zonguldak Karaelmas Üniversity
 ahmetinci_@ hotmail.com              ikandemir@gmail.com
 GSM : 0532.4769143

Türkiye Arı Yetiştiricileri Merkez Birliği

Yönetim Kurulu Başkanlığı'na

ANKARA

Kafkas Arısının izolasyonu, seleksiyonu ve ana arı yetiştiriciliği konusunda; 14 –23 Temmuz 2006 tarihlerinde Artvin- Borçka-Camili’de bir çalıştay yapılması kararlaştırılmıştır.

Bilindiği gibi TEMA Vakfı 1998 yılından bu yana Camili’de arıcılıkla ilgili çalışmalar yapmaktadır. Bu çalışmalar; 21-26 Ağustos 2005’te, İrlanda Dublin’de yapılan Apimondia Arıcılık kongresinde iki ayrı tebliğ olarak sunulmuştur. Tebliğler www.inciari.com sitesinden de görülebilir.

Her iki sunuma da Apimondia katılımcıları ve uzmanlar tarafından çok ilgi gösterilmiş ve pek çok araştırıcı ve ana arı üreticisi Camili’ye gelip çalışmaları yerinde görmek istediklerini belirtmişlerdir. Bu ilgi ve istek üzerine yapılan çalışmaların daha detaylı olarak mahalli bir çalıştayda değerlendirilmesinin uygun olacağı düşünülmüştür.

Aşağıdaki yabancı bilim adamları ve arıcılık otoriteleri çalıştaya katılacaklarını ve tebliğ sunacaklarını bildirmişlerdir. Başka araştırmacılardan da teyit beklenmektedir.

  • Prof. Dr. Walter S.Sheppart – ABD
  • Dr. Marina Meixner – ABD
  • Dr. Nicola Bradbear – İngiltere
  • Prof. Dr. Rauf Sultanov – Azerbaycan
  • Prof. Dr. Karl Crailsheim – Avusturya
  • Prof. Dr. Sergey Sergeevich Sokolsky – Rusya
  • Prof. Dr. Vasily Nikolayevich Krylov – Rusya
  • Dr. Herrington Wels ABD
  • Dr. Pauline Masalabana Mpuya Tanzanya

Çalıştayın sponsorluğunu TEMA Vakfı ve ANG Vakfı Başkanı Sayın Ali Nihat Gökyigit yapmaktadır.

Başta Kafkas arısı olmak üzere Türkiye’de yapılmış ve bitmiş olan; arı genetiği, arı ıslahı, lokal ırk veya ekotiplerin tespiti, verimlilik, adaptasyon, ana arı üretimi ve ana arılarda kalite kontrol ile ilgili bilimsel çalışmaların da bu çalıştayda sunulmasının faydalı olacağı düşüncesi ile Türkiye de bu konularda çalışma yapmış akademisyenler, resmi ve özel sektör ilgilileri de çalıştaya davet edilmişlerdir.

Arı Yetiştiricileri Merkez Birliği’nin Arıcılıkta Damızlık ve Yetiştirilen Ana Arılarda Kalite Kontrol konusundaki görüşünün bir tebliğ olarak sunulmasının da yararlı olacağını düşünmekteyiz.

Yapılacak sunumun en fazla yarım sayfalık özeti Türkçe veya İngilizce olarak 30 Haziran 2006 tarihinde sunum metininin ise en geç 10 Temmuz’da çalıştay düzenleme sorumlularının ellerinde olması gerekmektedir.

Çalıştaya tam zamanlı olarak katılınabileceği gibi bir iki günlük kısa süreli de katılmak mümkündür.

Sunumları programlaştırabilmek için hangi günler katılınacağının bilinmesine ihtiyaç vardır.

Ayrıca Camiliye giriş için müsaade alınması gerektiğinden katılımcıların nüfus kağıdı fotokopisinin 15 gün önceden bize gönderilmesi gerekmektedir.

Yol, konaklama ve iaşe giderleri çalıştay organizasyonu tarafından karşılanacak, bu hizmetleri bir TEMA Vakfı kuruluşu olan Bio TEMA Tur yürütecektir. Bio TEMA Tur: www.biyotematur.com

Çalıştay programı EK’te sunulmuştur. Ayrıca www.inciari.com sitesinden de görülebilir.

Gereğini bilgilerinize sunuyorum.

Saygılarımla

Ahmet İnci

 Düzenleme sorumluları:
 Ahmet İnci                                    Dr. İrfan Kandemir                           BİYOTEMA Tur
 TEMA Vakfı                                   Department of Bioloji                      www.biyotematur.com
 Arıcılık Danışmanı                          Zonguldak Karaelmas Üniversity
 ahmetinci_@ hotmail.com              ikandemir@gmail.com
 GSM : 0532.4769143