|
|
Gelincikler ve Hazeranlar
|
Arılar bulabilsinler diye çiçekler renklidirler.
|
|
|
|
|
|
|
|
Arılar çiçekleri nektar ve polen toplamak için ziyaret ederler.
Ve bir gram bal için yaklaşık 120.000 çiçek dolaşırlar.
Arılar yoksa çiçekler döllenmez ve tarımsal üretim yapılamaz.
Bu nedenle Albert Einstein arılar ölürse insanlar aç kalır demiştir.
|
|
|
Elma bahçelerinde arılar yoksa çiçeklerin meyve tutma oranı %5 ,
Bal arıları ile döllenmiş bahçelerde çiçeklerin meyve tutma oranı % 22 olarak tespit edilmiştir.
|
|
|
|
Böceklere karşı kafes içinde korunan 1 m² Korunga alanından 9 gr tohum alınmasına karşın arılarla tam olarak döllenen 1 m² alandan 179 gram Korunga tohumu elde edilmiştir.
|
|
|
Kiraz çiçeğinin meyve tutması için mutlaka arılarla döllenmesi gerekir.
|
|
|
|
Bal arıları protein ihtiyaçlarını çiçeklerin erkek organlarından topladıkları polenlerden karşılarlar.
|
|
|
|
|
Bal arıları çiçeklerden bal midelerine topladıkları nektarı petek gözlerine boşaltırlar.
|
|
Kovan girişinde vantilasyon yapan arılar
|
Bal toplandığı bitkiye ait aromatik, kimyasal ve tıbbi özellikleri taşır.
Adaçayı, Kekik, Geven, Ihlamur, Kestane, Karaçalı gibi aromatik ve tıbbi bitkiler aynı zamanda nektarlı bitkilerdir.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Aromatik ve tıbbi bitkilerden arıların topladığı bal insanlar tarafından üç bin yıldır şifa olarak kullanılmıştır.
|
|
|
* Zirai mücadele ve sanayi atıkları ile gittikçe kirlenen çevre şartları,
* Arıcıların teknik bilgi eksikliği,
* Muğla arısının Anadolu da kullanılması gibi bölgelere uygun olmayan arı ırkları ile çalışılması,
* İhtiyacın yirmide birini dahi karşılamayan damızlık Ana Arı eksikliği,
* Arı sağlığındaki teşhis ve tedavi yetersizliği nedeni ile arı hastalıklarının yaygınlığı, ve kullanılan yüksek dozda kimyasallar ve antibiyotikler,
Arıcılıkta koloni başına verimi düşürmektedir.
Düşük verimle yaşamlarını sürdüremeyen arıcılar kolonilerini ticari şekerlerle besleyerek yaşamaya çalışmaktadırlar.
Petekli bal üreticisi arıcılar genellikle bal üretim sezonunda da şekerli besleme yaparak üretim yapmaktadırlar.
Arıcı şekerli beslemeyi çok doğal görmekte, bu balları satmakta sakınca duymamaktadır.
|
|
Kars Ani yolunda şekerli besleme yapan bir arılık
|
|
Şeker bidonları ve arılık
|
Modern kovanlarda kasnaklarla şeker balı üreten arıcı koloni başına 75 kg şeker yedirdiğini açıkça ifade etmektedir.
|
|
Artvin-Erzurum yolu üzerinde bir arılık.
|
|
|
Bal toptancısı balları şekerli ve şekersiz olarak fiyatlandırmakta bilhassa şekersiz dediği balları şekerli ballara göre iki kat daha fazla fiyata satmaktadır.
Kasnaklardaki balların şekersiz olduğunu ifade ederek şekerli dediği ballara göre en az üç kat fiyatla satmaktadır.
Türkiye genelinde petekli bal üretiminde kullanılan şekerin 40.000 ton olduğu tahmin edilmektedir.
Bu olumsuzluklara ticari şeker şurupları ile merdiven altında üretilen arı görmemiş şurupların bal diye satılması eklenince balda kirliliğin boyutu daha da artmıştır.
|
|
|
|
Arı beslemede kullanılan piyasadaki arı keklerinin çoğunluğu Mısır şekerlerinden yapılmaktadır.
Mısır şekerleri ise (GDO) genellikle genetiği değiştirilmiş Mısırlardan üretilmektedir.
Yıllık kek tüketiminin 5.000 ton olduğu ifade edilmektedir.
|
|
|
Petekli yenen ballarda temel peteklerin taşıdığı parafin ve naftalin gibi kimyasalların Kanserojen olmaları kirliliği daha da vahim bir duruma getirmektedir.
|
|
|
TEMA Vakfı ile TÜBİTAK’ın birlikte yürüttüğü “Adıyaman ‘da Bal Kalitesinin ve Verimin Artırılması Projesi’’ kapsamında yapılan petekli bal analizlerinde peteklerde %3.5 ila % 24,4 oranlarında parafin tespit edilmiştir.
Aynı projede Piyasada en çok bilinen temel petek firmalarının peteklerinden alınan örneklerde yapılan analizlerde % 9.9 ila 39.7 parafin tespit edilmiştir.
|
|
Temel peteklerdeki parafin miktarları TÜBİTAK Raporu
|
Bal kalite kontrolünün etkin yapılamamasından, özellikle de C 3 ( Pancar şekeri ) şekerinin belirlenememesinden dolayı, konvansiyonel ballardaki kirlenme fevkalade artmıştır.
Bilhassa petekli ballardaki Temel petek kirliliği halk sağlığını tehdit eder boyutlara ulaşmıştır.
Sorunun çözümü organik bal üretiminin yaygınlaştırılması ile mümkündür.
Arı kolonilerini bal üretim amaçlı früktoz veya Sakaroz gibi ticari şekerlerle beslemeden,
Arı parazit ve hastalıklarında tedavi edici kimyasal madde kullanmadan,
Doğal bal mumundan temel petekler, doğal keresteden imal edilmiş boyasız kovanlar ve hijyenik arıcılık ekipmanları kullanarak,
Çevre kirliliği olmayan ormanlar veya meralardaki ki doğal çiçeklerin nektarlarından bal arılarınca üretilen ballar organik baldır.
|
|
|
|
Artvin’deki doğal ormanlar organik bal üretimine uygun alanlardır.
|
|
|
|
Ardahan’ın doğal meraları da organik üretim için ideal alanlardır.
|
Özel kanun ve yönetmelik kurallarına göre yapılmaktadır.
Kanun No : 5262 Kabul Tarihi: 01/12 / 2004
Bu kanunun amacı; tüketiciye güvenilir, kaliteli ürünler sunmak üzere organik ürün ve girdilerinin üretiminin geliştirilmesini sağlamak için gerekli tedbirlerin alınmasına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
Kontrol ve sertifikasyon kuruluşu:
Organik ürünün veya girdinin üretiminden tüketiciye ulaşıncaya kadar olan tüm aşamalarını kontrol etmek ve sertifikalandırmak üzere Tarım Bakanlığı tarafından yetki verilmiş gerçek veya tüzel kişilerdir.
Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik Madde: 21
Organik Bal Üretiminin Önemli Kuralları:
Çevrenin orman veya doğal mera olması,
Nektarın doğal çiçeklerden gelmesi,
Kolonilerin zirai mücadele alanlarına en az üç km uzakta olması,
Bölgeye uygun arı ırkının ve ana arıların kullanılması,
Koloni ve üretim kayıtlarının tutulması,
Şekerli besleme yapılmaması,
Temel peteklerin doğal ve organik bal mumundan üretilmiş olması,
Koloni sağlığı için kullanılan ilaçların organik olması,
Kovan, arıcılık ekipmanları ve bal kaplarının hijyenik olması,
Tüketiciye sunulan balın etiketinde organik olduğunun belirtilmesi,
Etiketlerde Organik ürün ve sertifikasyon firması logolarının bulunması.
TEMARI ORGANİK BAL ÜRETİMİ
Artvin’in Organik Üretime Uygun Alt Yapısı
Tema Vakfının Artvin – Camili havzasın da on yıldır sürdürdüğü Damızlık Saf Kafkas Ana Arı üretimi çalışmalarını bilen ve ürettikleri şeker katkısız balları değeri fiyata satmakta zorlanan Artvin’li arıcılar ballarının pazarlanması konusunda TEMA Vakfı’ndan yardım istemişlerdir.
Bu talebi değerlendiren Tema Vakfı öncelikle Artvin de Organik bal Üretiminin yapılabilirliliğini saptamıştır. Bu saptamadaki en önemli faktörler şunlar olmuştur.
Artvin’in alanının dörtte üçü orman alanıdır ve bu ormanlarda Karayemiş, Orman gülü, Karaçalı, Kestane Ihlamur, Böğürtlen gibi nektar veren bitkiler yoğundur.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Kestane
|
|
|
|
Artvinli arıcılar Kestane balı üretimini takiben Haziran ayı sonlarında arılarını Ardahan yaylalarına götürmektedirler.
Ardahan yaylalarının doğal meralarında ise Üçgül, Adaçayı, Kekik, Geven , Yabani fiy, Korunga, Ballıbaba, Alaca taç otu, Hardal, Balküpü gibi bal üretiminde çok önemli olan doğal ballı bitkiler hakimdir.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Korunga
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Artvin Kafkas arısının gen merkezidir.
|
|
|
|
Son on yıldır Kafkas Arısı Camili havzasında izole edilmiş, selekte edilmiş ve yılda 20 bin ana arı arıcıların kullanımına verilmektedir.
|
|
Macahel Arıcılık A.Ş Camili Damızlık İşletmesi
|
|
Macahel AŞ nin Artvin–Şavşat–Meydancıkta Artvin Kafkas melezi Ana Arı Üretimi
|
Artvinli arıcılara kendi Kafkas ana arılarını nasıl üretecekleri de öğretilmiştir.
|
|
Kafkas damızlık ana arı kullanarak arıcıların kendi melez ana arılarını üretme sistemi
|
Artvin’de çevre kirliliğine neden olan zirai mücadele gibi olumsuzluklar en az düzeydedir.
Artvinli arıcıların büyük çoğunluğu bal üretim amaçlı ticari şeker kullanmamaktadırlar.
TEMA Vakfı ve Sn. Nihat Gökyiğit’in destekleri ile faaliyetleri yürüten TEMARI A.Ş. Pazarlama Şirketi kurulmuştur.
Sn. Murat Gigin’in Yönetim Kurulu Başkanı olduğu TEMARI
A.Ş. Macahel Arıcılık A.Ş. ile işbirliği yaparak arıcıları organik
bal üretebilmeleri için:
Eğitmekte,
Üretim sözleşmeleri yapmakta,
Üretim girdileri vermekte,
Üretimi izleyerek kontrol etmekte,
Üretimin sertifikalanmasını organize etmekte
Bal alım fiyatını saptamakta
Balları satın almakta
Balları paketlemekte
Balları Pazarlamaktadır.
Eğitim:
Teorik eğitim :
Arıcılara iki hafta arıcılık ve özellikle organik bal üretimi konularında bilgi verilmektedir.
|
|
|
|
|
A. Nihat Gökyiğit Eğitim ve Araştırma Merkezi
|
A. Nihat Gökyiğit Eğitim ve Araştırma Merkezi Arıcılık eğitiminde önemli bir eksikliği gidermektedir.
İşbaşı eğitimi:
Görevlendirilen teknik kişiler onar günlük en geç iki haftalık periyotlarla işletmeleri ziyaret ederek gördükleri eksiklikleri gidermektedirler.
|
|
|
|
|
|
Organik üretim için denetimlerin yapıldığı birinci üretim yılında üretilen ballar organik olmamakta birinci yıl denetimleri başarılı geçen arıcılar ancak ikinci yıldan itibaren organik üretim yapabilmektedirler.
Üretim Sözleşmeleri :
Üreticilerle üretim sözleşmeleri yapılmaktadır. Sözleşmelerde TEMARI ile üreticiler arasında üretim girdileri izleme ve kontrollerle ilgili karşılıklı taahütler yer almaktadır.
Arıcılara Sağlanan Üretim Girdileri
IFC ve BTC petrol boru hattı şirketinin fonlarından alınan destekle eğitim, üretim girdileri, izleme ve denetim çalışmaları genişletilmiştir.
Beş yıllık çalışma sonucunda Artvin ve Ardahan’dan sisteme girmiş 144 arıcı bulunmaktadır.
Organik üretime geçmiş arıcı her yıl koloninin peteklerinin dörtte birini değiştirmek zorundadır.
İlk yıllarda arıcıların ihtiyaçları sertifikalı organik temel petekler arıcılara verilmektedir.
|
|
|
|
Organik üretim yıllarında her arıcı bal hasadı sırasında elde ettiği sır mumlarını konvansiyonel mumlardan ayrı olarak muhafaza etmektedir.
Her arıcının sır mumları ayrıcı bazında temel peteklere dönüştürülmekte ve aynı arıcıya geri verilmektedir.
Böylece organik üreticiler üçüncü yıldan itibaren ihtiyaçları temel peteklerini kendi sır mumu döngülerinden sağlayabilmektedirler.
|
|
|
|
Sır mumlarının solar kaplarda eritilmesi
|
Yeni Boş Kovan:
İşletmelerin büyütülmesinde kullanılan boş kovanların mutlaka boyasız ve doğal ahşaptan yapılmış olması sağlanmaktadır. Kovanlara koruyucu olarak bezir yağı propolis karışımı sürülmektedir.
|
|
|
|
Organik Üretime Uygun Varoa İlacı:
Organik üretimde Arı sağlığında sadece varoaya karşı Organik asitlerden Karınca asiti (Asit Formik) ve Kekik yağı kullanılmaktadır. Her iki madde doğal ve organiktir. Her iki madde balda doğal olarak bulunmaktadır.
Arıcı demiri, körük, arıcı fırçası, maske ve diğer arıcılık ekipmanları hijyeniği sağlayacak malzemelerden imal edilmişlerdir.
Bal kapları kalaylı ve laklı yeni tenekeler olmaktadır.
Tenekeler ortalama 26 kg bal almaktadırlar.
İzleme ve kontroller:
TEMARI ve MACAHEL A.Ş. nin teknik ekibi en geç iki haftada bir İşletmeleri periyodik olarak ziyaret ederek onlarla yapılan sözleşmelerin gerektirdiği malzemeleri verirken işletmelerin yapılan sözleşmelere uygun olup olmadıklarını da kontrol etmektedirler.
Bu kontrollerde
Yerleşim yerlerinin uygunluğu:
İşletmelerin zirai mücadele yapılan tarım alanlarından mesafeleri, ana yollara yakınlıkları, fabrika çöplük gibi alanlara yakınlıkları, ile konvansiyonel arılıklara yakınlıkları incelenmekte ve işletmenin çevresi bir kroki ile tanımlanmaktadır.
|
|
Artvin’de Organik Kestane Balı Üretimindeki işletme
|
|
Artvin’de Organik Kestane Balı Üretim İşletmesi
|
|
Ardahan’da Organik Yayla Balı Üretim İşletmesi
|
İşletme ve Koloni Kayıtları :
Arıcıların tuttuğu işletme ve koloni kayıtlarının doğruluğuna bakılmaktadır. Ve bu kayıtlar raporlanmaktadır.
Ana Arı Kullanımı:
Organik üretime dahil her arıcının ana arıları en geç iki yılda bir değiştirilmesi şart koşulmaktadır. Organik üreticiler Macahel Arıcılık A.Ş den damızlık Saf Kafkas Ana arılar alarak kendi kullanımları için ana arılarını kendileri üretmektedirler.
|
|
Sıfır şekerli beslemeyi izleme:
Şekerli besleme yapılıp yapılmadığı genelde habersiz ziyaretlerle kontrol edilmekte şekerli besleme tespit edildiğinde işletme sistemden çıkarılmaktadır.
|
|
|
Boyasız Organik Bal Üretim Kovanları
|
Koloni sağlıklarını izleme:
Her ziyarette kolonilerin tamamı uçuş tahtalarından gözlenmekte düzensiz görülen koloniler açılarak sağlık açısından kontrol edilmektedir. Kontrollar da varroa yoğunluğu, yavru çürüklüğü Nosema gibi sorunların olup olmadığına bakılmaktadır.
Ve Varroanın dışında sorun görülen kolonilerin işletmeden çıkarılması sağlanmaktadır.
|
|
|
|
Sezonluk bal akımının sona erdiği günlerde her işletmenin koloni miktarı ve sezonun verimliliğine göre işletmenin hasat edilebilecek bal miktarı belirlenmektedir.
|
|
|
|
Ardahan’da 120 kg bal yapan bir koloni
|
Santrifüj, sır bıçağı ve çatalı, filtre elek, sır alma teknesi paslanmaz çelikten imal edilmiş malzemeler olmalarına özen gösterilmektedir.
|
|
|
|
Hijyenik hasat ve bal süzme ekipmanları
|
Teknik ekibin denetiminde bal olgunlaştıktan sonra , yani çerçevelerin üçte ikisi sırlandıktan sonra kapalı mekanlarda hijyenik ekipmanlarla balın süzülmesi sağlanmaktadır.
Bal kabı olarak kalaylı ve laklı yeni tenekeler kullanılmaktadır. Tenekeler ortalama 26 kg bal almaktadırlar.
Süzülen ballar tenekelere doldurulduktan sonra tenekelere sabit markörlerle çiftçi bilgileri ve çevrenin hakim ballı bitkileri bilgileri yazılmaktadır.
|
|
|
|
Bal tenekeleri depolara getirilmekte ve har üreticinin balları ayrı bloklar halinde depolanmaktadır.
Laboratuar örneklerinin alınması:
Her arıcının tenekelerinden alınan bal örneklerinden bir paçal yapılarak çiftçi adı ile laboratuara gönderilmektedir.
Laboratuar Sonuçlarının Değerlendirilmesi:
İMO’nun aldığı örnekler imo tarafından gereken laboratuarlara TEMARI tarafından alınan örnekler TÜBİTAK ve ilgili diğer Laboratuarlara gönderilmektedir. Laboratuarlardan sonucu olumlu gelen ballar satın alınmaktadır.
Laboratuar sonuçları olumsuz olan ballar üreticilere iade edilmektedir.
Denetim ve Sertifikasyon
Sistemi İMO sertifikasyon firması denetlemektedir.
Tarım Bakanlığı tarafından yetki verilmiş, İMO: ABD, AB, ve Japonya’da akredite olan uluslar arası bir İsviçre firmasıdır.
|
|
Sertifikasyon firması İMO ile TEMARI ve çiftçilerin ortak eğitim toplantısı
|
|
İMO yetkilisinin eğitim sunumu
|
|
İMO eksperinin arılık ziyareti
|
|
Ardahan’da zengin arı florası ve koloniler
|
|
|
İMO ve TEMARI yetkililerinin arıcı kayıt kontrolü
|
İMO eksperleri ilkbahar ve hasat dönemi olmak üzere yılda iki kez arıcıları ziyaret etmektedir.
Arılıkların ve kolonilerin kontrolü , arılık çevresi, nektar kaynakları tutulan kayıt sistemi koloni bakım besleme koşulları gözlenerek işletmelerin organik üretime uygunluğu saptanmaktadır.
Her işletmenin kaç kilogram bal ürettiği, hasadın hijyenik yapılıp yapılmadığı, bal kaplarının uygunluğu ve depolama kontrol edilerek depolanmış ballardan laboratuar analizleri için üretici bazında bal ve balmumu örneklerini almaktadırlar.
|
|
İMO yetkilisi işletme kontrolü
|
İMO almış olduğu bal örneklerinin laboratuar sonuçlarını değerlendirmekte sertifika veremeyeceği üreticileri TEMARI ya bildirmekte TEMARI da bu üreticilerin ballarını geri iade etmektedir.
İMO Paketleme aşamasında paketlemeyi de kontrol ederek kavanozlanan miktarların stoklardan düşürülmesini denetlemektedir.
Bal alımı ve fiyatlandırma
Hasattan önce bal fiyatları açıklanarak organik balın kaça alınacağı deklere edilmekte. Bu na göre üreticiler ballarını kaça satabileceklerini bilmekteler. Açıklanan fiyatları yeterli bulmayan üreticilere ballarını kendilerinin değerlendirmelerine müsaade edilmektedir.
Balın Satın Alınması
Deklere edilen fiyatı uygun bulan üreticilerin balları TEMARI tarafından satın alınmaktadır.
2008 Üretim Yılında
55 işletme 3910 koloni ile organik bal üretimi yapılmıştır.
89 işletme 3410 koloni ile geçiş dönemini yaşanmıştır.
TEMARI A.Ş 2008 üretimi balları aşağıda belirtilen üretici fiyatlarından satın almış ve pazarlamaktadır:
|
|
Üreticiler Sistemden Memnunlar
Arıcılar ballarını sıkıntı çekmeden pazarlayabiliyorlar.
Sistem sayesinde arıcılığı daha bilinçli ve teknik yapabiliyorlar.
Koloni başına üretimleri arttı.
Koloni kış kayıpları azalarak % 5 gibi minimum düzeylere indi.
Ürettikleri balın kalitesi ile övünüyorlar.
|
|
Organik bal üreticisi Yaşar Çakmak
|
|
Organik bal üreticisi Mehmet Arslan
|
TEMARI A.Ş.nin IMO gözetiminde ambalajladığı hijyenik ve ismine doğru organik ve geçiş dönemi balların ticari isimleri:
Saklı Cennet Organik Yayla
Saklı Cennet Organik Kestane
|
|
Ambalajlanmış organik ballar.
|
.jpg)
